Ba đột phá trong cơ chế thu hồi đất theo Luật Đất đai 2024: Từ quyền lực hành chính đến bảo vệ quyền công dân

Abstract

Bài viết tập trung phân tích ba điểm đột phá lớn trong cơ chế thu hồi đất theo Luật Đất đai 2024 dưới góc nhìn quyền con người và quản trị công: (1) Minh định hóa tiêu chí “lợi ích công cộng” thông qua danh mục cụ thể nhằm hạn chế sự tùy nghi và lạm dụng quyền lực; (2) xác lập nguyên tắc bắt buộc “tái định cư trước – thu hồi đất sau” nhằm bảo vệ quyền cư trú và điều kiện sống của người dân; và (3) mở rộng cơ chế bồi thường, tăng quyền lựa chọn và khả năng phục hồi sinh kế cho người bị thu hồi đất. Luật Đất đai năm 2024 thể hiện sự chuyển đổi tư duy từ quản trị đất đai dựa trên quyền lực hành chính sang tiếp cận dựa trên bảo vệ quyền công dân, đặt người dân làm trung tâm trong hoạch định và thực thi chính sách đất đai. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả thực thi, bảo đảm công bằng và minh bạch trong thu hồi đất.